नवी दिल्ली, १७ नोव्हेंबर २०२५: सोन्याची आयात वाढल्याने आणि निर्यातीत घट झाल्यामुळे देशाचा बाह्य असमतोल वाढल्याने ऑक्टोबरमध्ये भारताची व्यापारी तूट आतापर्यंतच्या उच्चांकावर पोहोचली, असे वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने सोमवारी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार. ऑक्टोबरमध्ये व्यापार तूट ४१.६८ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली, जी गेल्या वर्षी याच महिन्यात १९.१ अब्ज डॉलर्स आणि सप्टेंबरमध्ये ३०.३ अब्ज डॉलर्स होती, तर आतापर्यंतची सर्वाधिक मासिक तूट आहे. ही तीव्र वाढ प्रामुख्याने सण आणि लग्नाच्या हंगामापूर्वी सोन्याच्या आयातीत वाढ आणि प्रमुख क्षेत्रांमधील निर्यातीत मोठ्या प्रमाणात घट यामुळे झाली.
सोने खरेदीचा चांगला हंगाम असल्याने भारतातील व्यापारी प्रवाहात वाढ झाली आहे, जो आर्थिक आशावाद आणि वाढ दर्शवितो.ऑक्टोबरमध्ये सप्टेंबरमधील ६८.५३ अब्ज डॉलर्सवरून वस्तूंची आयात ७६.०६ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली, तर निर्यात गेल्या महिन्यातील ३६.० अब्ज डॉलर्सवरून ३४.३८ अब्ज डॉलर्सवर आली. दिवाळी आणि त्यानंतरच्या लग्नसराईच्या काळात देशांतर्गत मागणी पूर्ण करण्यासाठी ज्वेलर्स आणि किरकोळ विक्रेत्यांनी साठा केला असल्याने, सोन्याची आयात जवळपास तिप्पट वाढून गेल्या वर्षीच्या ४.९२ अब्ज डॉलर्सच्या तुलनेत १४.७२ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. कच्च्या तेलाच्या वाढलेल्या किमती आणि स्थिर देशांतर्गत वापराचे दर्शन घडवणाऱ्या ज्वेलर्स आणि किरकोळ विक्रेत्यांनी या महिन्यात तेल आयातीतही वाढ झाली आणि ती १४.८ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. चांदीच्या आयातीत आणखी मोठी वाढ झाली, जी सहा पटीने वाढून २.७२ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली, तर तेल नसलेली आणि सोन्याशिवायची आयात १२.४ टक्क्यांनी वाढली, जी औद्योगिक आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंसाठी व्यापक मागणी दर्शवते.
निर्यातीच्या बाजूने, भारताचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार असलेल्या अमेरिकेला होणारी निर्यात, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे ९ टक्क्यांनी घसरून ६.३१ अब्ज डॉलर्सवर आली आहे. जागतिक मागणी कमी झाल्याने आणि वस्तूंच्या किमतीत सुधारणा झाल्यामुळे संयुक्त अरब अमिराती, नेदरलँड्स आणि यूकेला होणारी निर्यातही दुहेरी अंकी घसरली आहे. अभियांत्रिकी वस्तू, कापड आणि रसायनांच्या निर्यातीला अडचणी येत राहिल्या, तर औषधनिर्माण वस्तूंची निर्यात तुलनेने स्थिर राहिली. एकूणच, ऑक्टोबरमध्ये गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत वस्तूंची निर्यात १२ टक्क्यांनी घसरली, ज्यामुळे जागतिक व्यापारात सततची कमकुवतता अधोरेखित झाली.
सोन्याच्या आयातीत वाढ झाल्याने आयात बिलात वाढ
जवळच्या काळात व्यापारातील आव्हाने असूनही, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे आर्थिक दृष्टिकोन उत्पादन वाढ, पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण आणि निर्यात विविधीकरणाद्वारे दीर्घकालीन लवचिकता निर्माण करण्यावर केंद्रित आहे. “मेक इन इंडिया” आणि “आत्मनिर्भर भारत” सारख्या प्रमुख उपक्रमांनी देशांतर्गत उत्पादन क्षमता मजबूत केल्या आहेत, आयात केलेल्या वस्तूंवरील अवलंबित्व कमी केले आहे आणि विक्रमी पातळीवर परकीय गुंतवणूक आकर्षित केली आहे. नवीन औद्योगिक कॉरिडॉर, बंदरे आणि महामार्गांद्वारे लॉजिस्टिक्स कार्यक्षमतेवर सरकारचा भर जागतिक व्यापारात भारताची स्पर्धात्मकता वाढवत आहे. मोदींच्या प्रशासनाने धोरणात्मक व्यापार कूटनीति देखील प्रगत केली आहे, प्रमुख भागीदारांसोबत संबंध वाढवले आहेत आणि द्विपक्षीय आणि प्रादेशिक करारांद्वारे बाजारपेठेत प्रवेश वाढवला आहे.
भारताचा व्यापार दृष्टिकोन संरचनात्मक सुधारणांवर आधारित आहे.
राजकोषीय शिस्त, डिजिटल परिवर्तन आणि शाश्वत विकासावर लक्ष केंद्रित केल्याने भारताची स्थिर आणि वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था म्हणून प्रतिष्ठा अधिक मजबूत झाली आहे. हरित उत्पादन, स्टार्टअप नवोन्मेष आणि सीमापार फिनटेक सहकार्याला प्रोत्साहन देणाऱ्या उपक्रमांद्वारे, भारत शाश्वत आणि तंत्रज्ञान-चालित व्यापारासाठी एक अग्रगण्य केंद्र म्हणून स्वतःला स्थान देत आहे. डिजिटल व्यापार पायाभूत सुविधा मजबूत करून, स्वच्छ ऊर्जा गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देऊन आणि तंत्रज्ञान भागीदारी वाढवून, सरकार भारताचे जागतिक आर्थिक एकात्मता वाढवत आहे. अल्पावधीत व्यापार तूट वाढत असतानाही, हे संरचनात्मक उपाय निर्यातीला चालना देण्यासाठी, देशांतर्गत उद्योगांना पाठिंबा देण्यासाठी आणि एकूणच समष्टि आर्थिक स्थिरता राखण्यासाठी सरकारच्या दीर्घकालीन धोरणाशी सुसंगत आहेत. – कंटेंट सिंडिकेशन सर्व्हिसेस द्वारे.