लागोस, नायजेरिया / AfricaWire.IO / – उप-सहारा आफ्रिकेतील पाच देशांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान झालेल्या २१.९% महिला ४० वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या असल्याचे एका अभ्यासात समोर आल्यानंतर , सेंट जॉर्ज विद्यापीठाने संपूर्ण आफ्रिकेत जोखमीवर आधारित स्तन कर्करोग तपासणी धोरणे लागू करण्याचे आवाहन केले आहे. तपासणीची गरज निश्चित करताना आरोग्य सेवा पुरवणाऱ्यांनी वयासोबतच वैयक्तिक जोखमीच्या घटकांचाही विचार करणे महत्त्वाचे आहे, यावर विद्यापीठाने भर दिला. केवळ वयावर अवलंबून राहिल्यास, विशेषतः वंचित समुदायांमध्ये, लवकर निदान होण्यास अडथळा येऊ शकतो, असा इशाराही विद्यापीठाने दिला आहे.
स्तन कर्करोग जागरूकता महिन्यादरम्यान एसजीयूने ही शिफारस केली असून, स्तन तपासणी, निदानविषयक इमेजिंग आणि विशेष काळजी यांची उपलब्धता वाढवण्याच्या तातडीच्या गरजेवर भर दिला आहे. २०२६ मध्ये प्रकाशित झालेल्या इंटरनॅशनल एजन्सी फॉर रिसर्च ऑन कॅन्सरच्या 'ग्लोबोकॅन २०२४' डेटाच्या अंदाजानुसार, आफ्रिकेत २०२४ मध्ये स्तन कर्करोगाची अंदाजे २,२५,६४३ नवीन प्रकरणे आणि १,००,०७० संबंधित मृत्यूंची नोंद झाली. या खंडातील महिलांमध्ये स्तन कर्करोग हा सर्वाधिक आढळणारा कर्करोग असून, त्यांच्यातील कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूचे ते प्रमुख कारण आहे.
ग्रेनेडामधील एसजीयूच्या सार्वजनिक आरोग्य आणि प्रतिबंधात्मक औषध विभागातील जागतिक आरोग्य युनिटच्या सहाय्यक प्राध्यापक आणि संचालक, डॉ. टोनिया फ्रेम यांनी स्पष्ट केले की, प्रत्येक व्यक्तीनुसार धोका मोठ्या प्रमाणात बदलतो. “स्तन कर्करोगाचा धोका एखाद्या विशिष्ट वाढदिवशी अचानक सुरू होत नाही आणि एकाच वयाच्या दोन महिलांमध्ये धोक्याचे प्रमाण खूप वेगळे असू शकते,” असे त्यांनी सांगितले. फ्रेम यांनी महिलांना त्यांच्या स्तनांचे सामान्य स्वरूप आणि स्पर्श जाणून घेण्याचे आणि त्यात काही अनाकलनीय बदल आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय तपासणी करून घेण्याचे आवाहन केले.
आनुवंशिकता आणि कौटुंबिक इतिहास तपासणीच्या पद्धतींवर प्रभाव टाकतात.
फ्रेम यांच्या मते, आफ्रिकेत स्तनाचा कर्करोग अनेकदा कमी वयात दिसून येतो आणि उच्च-गुणवत्तेच्या इमेजिंगची उपलब्धता सातत्यपूर्ण नाही. विद्यापीठाने वैयक्तिकृत तपासणीवर परिणाम करू शकणारे अनेक घटक ओळखले आहेत, ज्यात स्तन किंवा अंडाशयाच्या कर्करोगाचा कौटुंबिक इतिहास, आनुवंशिक जनुकीय गुणधर्म, स्तनांची घनता आणि पूर्वीचे उच्च-जोखमीचे स्तनाचे घाव यांचा समावेश आहे. BRCA1 किंवा BRCA2 जनुकीय प्रकार असलेल्या महिलांना वैद्यकीय मार्गदर्शनानुसार, लवकर तपासणीची आवश्यकता असू शकते, जी संभाव्यतः वयाच्या २५ व्या वर्षी सुरू होऊ शकते.
एसजीयूने २०२६ च्या एका पद्धतशीर पुनरावलोकन आणि मेटा-विश्लेषणावर प्रकाश टाकला, ज्यानुसार उप-सहारा आफ्रिकेतील केवळ १३% महिलांनीच कधीतरी क्लिनिकल स्तन तपासणी करून घेतली आहे. विद्यापीठाने तपासणीच्या उपलब्धतेतील तफावतीला शिक्षण, कौटुंबिक उत्पन्न, आरोग्य विमा संरक्षण आणि आरोग्यसेवेची उपलब्धता यांमधील विषमतेशी जोडले. विद्यापीठाने सुधारित निदान पायाभूत सुविधा, आघाडीच्या आरोग्य कर्मचाऱ्यांसाठी वर्धित प्रशिक्षण आणि इमेजिंग व पॅथॉलॉजी सेवांची व्यापक उपलब्धता यांची मागणी केली. याव्यतिरिक्त, असामान्य निष्कर्ष असलेल्या महिलांना वेळेवर उपचार मिळावेत हे सुनिश्चित करण्यासाठी अधिक मजबूत संदर्भ प्रणाली आवश्यक आहे.
मर्यादित संसाधने असलेल्या ठिकाणी शोधकार्यात मदत करणारे साधन म्हणून कृत्रिम बुद्धिमत्ता
विद्यापीठाने सुचवले की, विशेषतः जिथे तज्ज्ञांची क्षमता मर्यादित आहे, तिथे रुग्णांची वर्गवारी, प्रतिमा विश्लेषण, कार्यप्रवाह व्यवस्थापन आणि जोखीम मूल्यांकनास साहाय्य करून कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) निदान प्रक्रियेत मदत करू शकते. तथापि, विद्यापीठाने असा इशारा दिला की, AI साधनांची विविध लोकसंख्येमध्ये योग्य पडताळणी, गुणवत्ता हमी, निदानाची पुष्टी आणि सतत देखरेख होणे आवश्यक आहे. "AI चा निष्कर्ष म्हणजे निदान नव्हे," असे फ्रेम यांनी जोर देऊन सांगितले. त्यांनी पुढे असेही सांगितले की, AI च्या निष्कर्षांचा अर्थ लावताना रुग्णाचा वैद्यकीय इतिहास, जोखमीचे घटक, तपासणीतील निष्कर्ष आणि संबंधित इमेजिंग यांचाही विचार केला पाहिजे.
फ्रेम यांनी असा प्रस्ताव मांडला की, भौगोलिक, आर्थिक आणि प्रणालीगत अडथळ्यांना तोंड देणाऱ्या महिलांपर्यंत पोहोचण्यासाठी प्राथमिक आरोग्यसेवेमध्ये समुदाय आरोग्य कार्यकर्ते, पोर्टेबल एआय उपकरणे आणि डिजिटल रेफरल मार्ग एकत्रित केले जाऊ शकतात. एसजीयूने महिलांना त्यांच्या आरोग्य सेवा प्रदात्यांशी कौटुंबिक इतिहास, संभाव्य जनुकीय समुपदेशन, स्तनांची घनता आणि पूर्वीची लक्षणे किंवा बायोप्सीच्या निकालांवर चर्चा करण्यास प्रोत्साहित केले. विद्यापीठाने यावर जोर दिला की, लवकर निदान करण्यासोबतच वेळेवर निदान आणि उपचार करणे आवश्यक आहे, कारण संपूर्ण आफ्रिकेत असामान्य निष्कर्षांची पुष्टी होण्यास होणारा विलंब ही एक मोठी आव्हाने ठरत आहे.
'SGU आफ्रिकेत लवकर निदान सुधारण्यासाठी वैयक्तिकृत स्तन कर्करोग तपासणीचे समर्थन करते' ही पोस्ट सर्वप्रथम 'कुड्स टाइम्स: जेरुसलेम आणि पॅलेस्टाईन, संदर्भासह' वर प्रसिद्ध झाली.