मेना न्यूजवायर , नवी दिल्ली: भारत सरकारने २०४७ पर्यंत जगभरातील ग्राहकांना क्लाउड सेवा प्रदान करणाऱ्या परदेशी कंपन्यांसाठी कर सवलतीचा प्रस्ताव मांडला आहे, तर भारतात आधारित डेटा सेंटर सेवा वापरून त्यांचे वर्कलोड चालवणाऱ्या कंपन्यांसाठी, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली जागतिक डिजिटल पायाभूत सुविधांमध्ये देशाची भूमिका मजबूत करण्यासाठी २०२६ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात हे एक दीर्घ-काळाचे प्रोत्साहन जाहीर केले आहे.
अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी संसदेत जाहीर केलेल्या या प्रस्तावात देशांतर्गत व्यवसायासाठी एक स्पष्ट अट घातली आहे: पात्र परदेशी कंपन्यांनी भारतीय पुनर्विक्रेता संस्थेमार्फत भारतीय ग्राहकांना सेवा प्रदान केल्या पाहिजेत. जेव्हा भारतातून डेटा सेंटर सेवा प्रदान करणारी कंपनी संबंधित संस्था असेल तेव्हा खर्चावर १५% सुरक्षित बंदर देण्याचा अर्थसंकल्पात प्रस्ताव आहे, ही तरतूद जोडलेल्या सीमापार व्यवस्थांच्या करप्रणालीला सुलभ करण्याच्या उद्देशाने आहे.
या उपाययोजनांमुळे एआय-युग संगणनाला भारताच्या सेवा अजेंडाच्या केंद्रस्थानी ठेवण्यात आले आहे, कर धोरण डेटा सेंटर आणि क्लाउड संगणनासाठी मोठ्या प्रमाणात क्षमतेशी जोडले गेले आहे. भारत-आधारित सुविधांमधून वितरित केलेल्या जागतिक क्लाउड सेवांना स्पष्टपणे कव्हर करून, ही योजना कर चौकटीला आधुनिक वर्कलोडच्या ऑपरेशनल वास्तवाशी संरेखित करते, जिथे प्रशिक्षण आणि अनुमान नोकऱ्या एकाच देशात चालू शकतात आणि इतर अनेक देशांमध्ये वापरकर्ते आणि उद्योगांना सेवा देऊ शकतात.
माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले की, डेटा सेंटर्स, विशेषतः एआय डेटा सेंटर्स, एआयसाठी पायाभूत सुविधांच्या थराचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत. ते म्हणाले की, भारतात सुमारे ७० अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक आधीच सुरू आहे, ज्यामध्ये सुमारे ९० अब्ज डॉलर्सच्या घोषणा आहेत, ज्यामुळे भारत आपला संगणकीय आणि साठवणूक फूटप्रिंट वाढवत असताना बांधकाम आणि नियोजनातून पुढे जाणाऱ्या प्रकल्पांचे प्रमाण अधोरेखित होते.
निर्यात क्लाउड सेवांसाठी कर सुट्टी
अर्थसंकल्पीय भाषणात, सीतारमण म्हणाल्या की, हा प्रस्ताव डेटा सेंटरमध्ये महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा सक्षम करण्याची आणि गुंतवणूक वाढवण्याची गरज ओळखतो. भारतातील डेटा सेंटर सेवांचा वापर करून जागतिक स्तरावर क्लाउड सेवा प्रदान करणाऱ्या परदेशी कंपन्यांसाठी कर सवलत २०४७ पर्यंत निश्चित करण्यात आली आहे, ज्यामध्ये पात्रता संरचनेचा भाग म्हणून देशांतर्गत ग्राहकांसाठी भारतीय पुनर्विक्रेता आवश्यकता निश्चित करण्यात आली आहे. काही संबंधित-पक्ष डेटा सेंटर सेवा व्यवस्थांसाठी पूर्वनिर्धारित खर्च-अधिक मार्जिन प्रदान करण्यासाठी सुरक्षित बंदर तरतूद त्या फ्रेमवर्कसह जोडली गेली आहे.
सरकारच्या धोरणात्मक निर्णयांमुळे मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्या एआय आणि क्लाउड पायाभूत सुविधांमध्ये गुंतवणूक करून भारतात आपला विस्तार करत आहेत. गुगलने आंध्र प्रदेशातील विशाखापट्टणम येथे एआय हबची घोषणा केली आहे, ज्याला १५ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक आहे ज्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात संगणकासाठी डिझाइन केलेले उद्देश-निर्मित डेटा सेंटर कॅम्पस समाविष्ट आहे. अ‍ॅमेझॉनने २०३० पर्यंत भारतातील त्यांच्या व्यवसायांमध्ये ३५ अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणूक करण्याची योजना जाहीर केली आहे आणि मायक्रोसॉफ्टने देशात क्लाउड आणि एआय पायाभूत सुविधा आणि भागीदारी निर्माण करण्यासाठी १७.५ अब्ज डॉलर्सची वचनबद्धता जाहीर केली आहे.
भारताच्या डेटा सेंटर इकोसिस्टमला पाठिंबा
सेवा क्षेत्राला पाठिंबा देण्यासाठी आणि तंत्रज्ञान-आधारित निर्यातीतील संघर्ष कमी करण्यासाठी सुधारणा म्हणून सादर केलेल्या अर्थसंकल्पीय उपायांच्या विस्तृत संचामध्ये कर सुट्टी समाविष्ट आहे. अर्थसंकल्पात माहिती तंत्रज्ञान सेवांना एकाच श्रेणीत एकत्रित करणे, सामान्य सुरक्षित बंदर मार्जिनसह, आयटी सेवांसाठी सुरक्षित बंदर मर्यादा ₹300 कोटींवरून ₹2,000 कोटींपर्यंत वाढवणे आणि आयटी सेवांसाठी सुरक्षित बंदर मंजुरी स्वयंचलित, नियम-चालित प्रक्रियेत हलवणे यासारख्या पायऱ्यांवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे. एकत्रितपणे, ही पावले नियमांना औपचारिक बनवतात जे कंपन्या व्यवहारानुसार मूलभूत गोष्टींवर पुनर्विचार न करता लागू करू शकतात.
मोदी सरकारसाठी, २०४७ चे क्षितिज हे प्रोत्साहन एका राष्ट्रीय वेळेशी जोडते जे अनेक धोरण कार्यक्रम दीर्घकालीन बेंचमार्क म्हणून वापरतात. क्लाउड आणि डेटा सेंटर प्रस्ताव भारताच्या व्यापक डिजिटल बिल्ड-आउटमध्ये कर निश्चिततेचा स्तर जोडतो, ज्यामध्ये आधीच आधार डिजिटल ओळख प्रणाली आणि युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस सारख्या मोठ्या प्रमाणात डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांचा समावेश आहे, तसेच अनेक राज्यांमध्ये फायबर नेटवर्क आणि डेटा सेंटर क्षमता वाढवणे देखील समाविष्ट आहे.
भारतातील डेटा सेंटर्स वाढवण्यासाठी मोदींनी २०४७ कर सुट्टी जाहीर केली ही पोस्ट प्रथम लुसेल मीडियावर दिसली.